نمونه سوال به همراه پاسخ

پاسخ‌های امتحان فیزیک دهم تجربی - دی‌ماه ۱۴۰۴

پاسخ‌های امتحان فیزیک دهم تجربی - دی‌ماه ۱۴۰۴

سوال ۱: درستی و نادرستی

الف) "مدل‌ها و نظریه‌های فیزیکی در طول زمان دستخوش تغییر نمی‌شوند و همواره معتبرند"

ب) "هر چه فنری را بیشتر بکشیم و یا فشرده کنیم انرژی پتانسیل کشسانی آن بیشتر می‌شود"

پ) "هر چه حجم مایع جابجا شده بیشتر باشد، نیروی شناوری بیشتر است"

ت) "فشار در یک نقطه از یک مایع ساکن فقط به عمق آن نقطه از سطح مایع بستگی دارد و به شکل ظرف آن ربطی ندارد"

پاسخ:

الف) نادرست - مدل‌های فیزیکی با پیشرفت علم و کشف حقایق جدید تغییر می‌کنند.

ب) درست - انرژی پتانسیل کشسانی با مربع تغییر طول فنر رابطه مستقیم دارد.

پ) درست - طبق اصل ارشمیدس، نیروی شناوری برابر وزن مایع جابجا شده است.

ت) درست - فشار در مایع ساکن فقط به عمق و چگالی مایع بستگی دارد (P = ρgh).

سوال ۲: پر کردن جای خالی

الف) برای اینکه یک یکا قابل اعتماد باشد باید دو ویژگی ________ و ________ را داشته باشد.

ب) اگر سرعت جسمی افزایش یابد کار کل بر روی جسم ________ (منفی - مثبت) خواهد بود.

پ) اختلاف فشار بین گاز درون یک محفظه با فشار هوا ________ نامیده می‌شود.

ت) کدام دسته از کمیت‌های زیر، همگی کمیت فرعی هستند؟

پاسخ:

الف) ثابت بودن و در دسترس بودن

ب) مثبت

پ) فشار سنجی

ت) گزینه ۴ (بار الکتریکی، چگالی، نیرو)

سوال ۳: تطبیق عبارات

الف) ایستادن حشرات روی سطح آب به دلیل ________ است.

ب) دلیل خنک شدن آب در کوزه سفالی ________ است.

ج) علت بالا رفتن نفت از فیتیله ________ است.

د) سطح ________ در لوله مویین فرورفته است.

پاسخ:

عبارت پاسخ
الف) ایستادن حشرات روی سطح آب کشش سطحی
ب) خنک شدن آب در کوزه سفالی تبخیر سطحی
ج) بالا رفتن نفت از فیتیله خاصیت مویینگی
د) سطح فرورفته در لوله مویین جیوه
سوال ۴

الف) عوامل موثر بر دقت اندازه‌گیری را نام ببرید. (دو مورد)

ب) چرا نیروهای بین مولکولی را کوتاه‌برد می‌نامیم؟

پاسخ:

الف) عوامل موثر بر دقت اندازه‌گیری:

  • دقت ابزار اندازه‌گیری
  • مهارت شخص اندازه‌گیرنده
  • شرایط محیطی (دما، رطوبت، فشار)

ب) نیروهای بین مولکولی را کوتاه‌برد می‌نامیم زیرا فقط در فاصله‌های بسیار کم (در حد چند آنگستروم) اثر قابل‌توجهی دارند و با افزایش فاصله به سرعت کاهش می‌یابند.

سوال ۵

بلورها و جامدهای بی‌شکل چگونه تشکیل می‌شوند و از نظر ساختار مولکولی چه تفاوتی دارند؟

پاسخ:

بلورها: دارای نظم بلندبرد و شبکه‌ای منظم از اتم‌ها/مولکول‌ها هستند. به آرامی و در شرایط کنترل شده تشکیل می‌شوند (مانند الماس، نمک).

جامدهای بی‌شکل: نظم بلندبرد ندارند و آرایش مولکولی آن‌ها نامنظم است. معمولاً به سرعت سرد می‌شوند (مانند شیشه، پلاستیک).

سوال ۶

یک متر مکعب چند سانتی‌متر مکعب است؟

پاسخ: ۱ متر مکعب = ۱,۰۰۰,۰۰۰ سانتی‌متر مکعب

چون: ۱ متر = ۱۰۰ سانتی‌متر → (۱۰۰)³ = ۱,۰۰۰,۰۰۰

سوال ۷

جسمی به حجم ۵۰ سانتی‌متر مکعب و جرم ۱۵۰ گرم داریم. چگالی این جسم بر حسب kg/m³ چقدر است؟

پاسخ:

ρ = m/V = 150g / 50cm³ = 3 g/cm³

برای تبدیل به kg/m³: 3 × 1000 = 3000 kg/m³

چگالی جسم: 3000 kg/m³

سوال ۸

یک دانش‌آموز می‌خواهد چگالی یک قطعه فلز نامعلوم را اندازه‌گیری کند. او جرم قطعه را ۱۵۴ گرم و حجم آن را ۲۰ سانتی‌متر مکعب اندازه می‌گیرد.

الف) چگالی این فلز را بر حسب kg/m³ محاسبه کنید.

ب) با توجه به جدول زیر، این فلز احتمالاً چیست؟

فلزچگالی (kg/m³)
آلومینیوم۲۷۰۰
آهن۷۸۰۰
مس۸۹۰۰
سرب۱۱۳۰۰

پاسخ:

الف) ρ = m/V = 154g / 20cm³ = 7.7 g/cm³ = 7700 kg/m³

ب) با توجه به چگالی محاسبه شده (7700 kg/m³) و مقایسه با جدول، این فلز احتمالاً آهن است (چگالی آهن: 7800 kg/m³).

سوال ۹

پدیده مویینگی در اثر ________ است. سطح آب در لوله مویین شیشه‌ای ________ و سطح جیوه در همان لوله ________ است. ارتفاع ستون مایع در لوله مویین به چه عواملی بستگی دارد؟

پاسخ:

پدیده مویینگی در اثر نیروهای چسبندگی و پیوستگی است.

سطح آب در لوله مویین شیشه‌ای بالا می‌رود و سطح جیوه در همان لوله پایین می‌رود.

ارتفاع ستون مایع در لوله مویین به عوامل زیر بستگی دارد:

  • قطر لوله
  • چگالی مایع
  • کشش سطحی مایع
  • زاویه تماس مایع با جدار لوله
سوال ۱۰

فشار مخزن گاز، در شکل روبرو چند سانتیمتر جیوه است؟

[تصویر: لوله U شکل با آب و جیوه]

پاسخ: برای حل این سوال نیاز به شکل و ابعاد داریم. به طور کلی:

Pگاز = Pاتمسفر + ρجیوهgh

که h اختلاف ارتفاع ستون جیوه بر حسب سانتی‌متر است.

سوال ۱۱

قانون پاسکال را شرح دهید.

پاسخ: قانون پاسکال بیان می‌کند که فشار وارد شده به یک مایع محصور در هر نقطه از آن، بدون کاهش به تمام نقاط مایع و دیواره‌های ظرف منتقل می‌شود. این اصل اساس کار سیستم‌های هیدرولیک مانند جک‌های هیدرولیک است.

سوال ۱۲

آزمایشی طراحی کنید که تراکم‌پذیری مایعات و گازها را نشان دهد و تراکم‌پذیری آن دو را با هم مقایسه کنید. نتیجه آزمایش را بنویسید.

پاسخ:

آزمایش: یک سرنگ را ابتدا با هوا پر کرده و دهانه آن را با انگشت می‌بندیم. سپس پیستون را فشار می‌دهیم. همین کار را با سرنگ پر از آب تکرار می‌کنیم.

مشاهده: هوای داخل سرنگ به راحتی فشرده می‌شود اما آب تقریباً فشرده نمی‌شود.

نتیجه: گازها تراکم‌پذیر هستند اما مایعات تقریباً تراکم‌ناپذیرند.

سوال ۱۳

فشار هوا در سطح دریا تقریباً ۱۰⁵ پاسکال است. اگر مساحت کف کفش شخصی ۰.۰۲ متر مربع باشد، نیروی وارد شده از طرف هوا بر کفش چقدر است؟

پاسخ:

F = P × A

F = (10⁵ پاسکال) × (0.02 متر مربع)

F = 2000 نیوتن

نیروی وارد شده از طرف هوا بر کفش: 2000 نیوتن

پایان پاسخ‌ها

جمع کل نمرات: ۲۰ نمره